Bipolaire stoornis
Bij een bipolaire stoornis kunnen je stemming en energie sterk fluctueren. Je ervaart periodes van minimaal een week waarin je je uitzonderlijk goed voelt en veel energie hebt (manisch), afgewisseld met fases waarin je je zeer somber voelt en weinig energie hebt (depressief). Een bipolaire stoornis wordt ook wel manisch-depressieve stoornis genoemd.
Gevoel
Onvoorspelbaarheid, wanhoop, depressie en euforie.
Cijfers
2% van de bevolking heeft een bipolaire stoornis (bron: WHO).
Symptomen
Symptomen kunnen zijn: Manie, depressie en impulsief gedrag.
Oorzaken en/of Gevolg
Oorzaken kunnen zijn: Genetica, chemische onbalans en stress. Gevolgen kunnen zijn: Relatieproblemen, financiële instabiliteit en verhoogd risico op zelfbeschadiging.
Lees hier meer over de psychologische hulpvraag en bijhorende klachten van Bipolaire stoornis
Wat is het, hoe kan het ontstaan en wat zijn de symptomen?
Een bipolaire stoornis is een psychische aandoening waarbij je stemming en energieniveau sterk kunnen wisselen. Je ervaart periodes van minstens een week waarin je je extreem energiek en opgewekt voelt (manisch), afgewisseld met fases waarin je erg somber bent en nauwelijks energie hebt (depressief). Deze stoornis wordt ook wel manisch-depressieve stoornis genoemd.
Verschillende typen bipolaire stoornis
Er zijn twee soorten bipolaire stoornis: type 1 en type 2.
Bipolaire stoornis type 1:
Bij type 1 heb je ten minste één manische fase doorgemaakt en meestal ook een depressieve fase. Zelfs als je alleen manische fases hebt gehad, valt dit onder bipolaire stoornis type.
Bipolaire stoornis type 2: Bij type 2 ervaar je hypomanische en depressieve fases. Een hypomanie is een mildere vorm van een manie: je klachten zijn minder ernstig en veroorzaken geen grote problemen in je dagelijks leven, maar je omgeving merkt wel dat je anders bent dan normaal.
Andere varianten:
Rapid cycling
Wanneer je vier of meer (hypo)manische of depressieve fases per jaar hebt, wordt dit rapid cycling (snelle wisseling) genoemd.
Gemengde episodes
Sommige mensen ervaren gemengde episodes, waarbij kenmerken van een manische en depressieve fase tegelijkertijd optreden. Je kunt je bijvoorbeeld somber en negatief voelen, terwijl je tegelijkertijd opgejaagd bent en sneller boos wordt.
**Kenmerken van een bipolaire stoornis**
Bij een bipolaire stoornis wisselen verschillende fases elkaar af, waarbij de kenmerken per fase verschillen.
Kenmerken van een manie
– Je voelt je overdreven vrolijk en euforisch.
– Je praat veel en hebt moeite om daarmee te stoppen.
– Je slaapt nauwelijks omdat je ’s nachts blijft doorgaan.
– Je doet onverstandige dingen, zoals te veel geld uitgeven.
– Je hebt overdreven veel nieuwe plannen en ideeën.
– Je gedachten blijven continu door je hoofd gaan.
– Je wordt sneller boos en maakt vaker ruzie.
Kenmerken van een hypomanie
– Je ervaart enkele dagen een minder heftige vorm van een manie.
– Je bent energieker en hebt minder slaap nodig dan normaal.
– Je functioneren is veranderd, maar dit leidt niet tot grote problemen.
– Mensen in je omgeving merken dat je anders bent: opgejaagd of opgewekter.
– Je kunt extra productief zijn en je prettig voelen bij deze energie.
Kenmerken van een depressie
– Je voelt je erg somber of juist emotioneel afgevlakt.
– Je hebt nergens zin in en beleeft nergens plezier aan.
– Je hebt weinig energie en moeite om ’s ochtends op te starten.
– Je praat weinig en vermijdt contact met anderen.
– Je slaapt slecht of juist extreem veel.
– Je denkt aan de dood en soms aan het niet meer willen leven.
Diagnose van een bipolaire stoornis
Niet iedereen met een bipolaire stoornis heeft dezelfde klachten. Als je jezelf herkent in de kenmerken van een (hypo)manische en een depressieve fase, kan er sprake zijn van een bipolaire stoornis. De diagnose wordt gesteld wanneer je minstens één manische fase hebt doorgemaakt, meestal in combinatie met een depressieve fase.
Bij twijfel is het belangrijk om contact op te nemen met een specialist voor een juiste diagnose en passende behandeling.
Wanneer vormt het een probleem?
Een bipolaire stoornis wordt een serieuze psychische aandoening wanneer je:
- Niet meer goed kunt functioneren op je werk of opleiding – door een (hypo)manie kun je impulsieve beslissingen nemen, overmoedig worden of over je grenzen gaan. Tijdens een depressieve periode lukt het juist vaak niet meer om überhaupt iets gedaan te krijgen.
- Relaties onder druk komen te staan – je stemming kan plots omslaan zonder duidelijke aanleiding. Voor je omgeving kan dit verwarrend, pijnlijk of zelfs belastend zijn.
- Je jezelf of anderen in gevaar brengt – tijdens manische episodes kun je risicovol gedrag vertonen zoals geld over de balk gooien, agressie of gevaarlijk rijgedrag. Tijdens depressies kan suïcidaliteit optreden.
-
Je de controle over je leven kwijtraakt – je voelt je machteloos tegenover je stemming, gedrag en gedachten. Je wíl rust, maar je hoofd raast. Of je wíl vooruit, maar je komt niet uit bed.
Waarom is vroegtijdige hulp belangrijk?
Zonder begeleiding kunnen de stemmingswisselingen heftiger worden en sneller elkaar opvolgen (dit heet rapid cycling). Ook het risico op verslaving, angststoornissen of burn-out neemt toe. Daarom is het cruciaal om op tijd hulp te zoeken – je hoeft het niet alleen te doen.
Hoe kan een zorgbehandelaar helpen?
Een bipolaire stoornis is vaak goed te behandelen. De behandeling bestaat meestal uit medicatie, zoals lithium of andere stemmingsstabilisatoren, die manische en depressieve symptomen kunnen verminderen en nieuwe episoden helpen voorkomen. Hierdoor kunnen de meeste mensen een stabieler leven leiden, met minder diepe dalen en minder hoge pieken, of zelfs een volledig stabiele stemming behouden.
Wat zijn de vervelende gevolgen ervan?
Een bipolaire stoornis kan invloed hebben op verschillende aspecten van je leven, zoals werk, studie, relaties, sociale contacten en financiën. De ernst van de klachten verschilt echter per persoon; sommigen ervaren meer problemen dan anderen.
Concentratie en geheugen
– Je kunt moeite hebben om je aandacht bij taken te houden.
– Het plannen, leren en onthouden van dingen kan uitdagend zijn.
Impulsiviteit en alertheid
– Tijdens een depressie ben je vaak minder alert.
– In een manische fase kun je sneller afgeleid zijn en impulsieve beslissingen nemen zonder goed na te denken.
– Sommige medicijnen kunnen slaperigheid veroorzaken, waardoor bijvoorbeeld autorijden minder veilig is. In zo’n geval is het verstandig tijdelijk niet te rijden of extra voorzichtig te zijn.
Zelfzorg
– Tijdens een manische of depressieve fase kan het moeilijk zijn om goed voor jezelf te zorgen.
– Je eet mogelijk minder gezond, slaat persoonlijke hygiëne over, zoals tandenpoetsen of douchen.
Relaties en sociale contacten
– Je kunt prikkelbaar zijn en sneller ruzie maken of boos worden.
– Je hebt mogelijk het gevoel dat anderen je niet begrijpen of je in de steek laten.
– Omdat een manie of depressie moeilijk te begrijpen is voor anderen, kun je je geïsoleerd of eenzaam voelen.
Dagelijkse activiteiten
– Door stemmingswisselingen kan het lastig zijn om consistent te functioneren in werk, studie of relaties.
– Je kunt je vaak ziek melden of problemen krijgen met collega’s of studiegenoten omdat zij niet goed weten hoe ze met jouw situatie moeten omgaan.
Deelname aan het dagelijks leven
– De gevolgen van de stoornis, zoals relatieproblemen, financiële zorgen of uitdagingen op het werk, kunnen het moeilijk maken om actief deel te nemen aan de samenleving.
– Angst voor het terugkeren van een manische of depressieve fase kan ervoor zorgen dat je bepaalde situaties of activiteiten uit de weg gaat.
Het is belangrijk om ondersteuning te zoeken
De juiste behandeling en begeleiding kunnen helpen om de impact van een bipolaire stoornis te verminderen en je kwaliteit van leven te verbeteren.
Extra informatie
Gerelateerde informatie
Zelfhulptools
Reviews pagina
