Pesten
Pesten is veel meer dan een vervelende ervaring uit de kindertijd of een ongemakkelijk moment op de werkvloer. Het laat diepe sporen achter. Emotioneel, psychologisch en zelfs lichamelijk. Misschien herken je het gevoel van een knoop in je maag voordat je naar school of je werk ging. Of het terugtrekken uit sociale contacten omdat je bang was voor spot of afwijzing.
Pesten tast niet alleen je zelfbeeld aan, maar beĆÆnvloedt ook je hersenen en zenuwstelsel. Gelukkig zijn er therapieĆ«n en interventies die je helpen herstellen, je weerbaarder maken en het vertrouwen in jezelf en anderen terugbrengen.
Gevoel
Machteloos, verdrietig, bang, onzeker, geĆÆsoleerd, boos, uitgeput, waardeloos.
Cijfers
In Nederland heeft 1 op de 10 kinderen last van pesten; onder volwassenen ervaart 1 op de 8 werknemers pesten op de werkvloer (Bron: CBS, 2023; TNO, 2022).
Symptomen
Angst, somberheid, slaapproblemen, vermijdingsgedrag, lichamelijke spanning, sociale terugtrekking.
Oorzaken en/of Gevolg
Machtsongelijkheid, groepsdruk, onveilig klimaat; leidt tot laag zelfbeeld, trauma en sociale angst.
Lees hier meer over de psychologische hulpvraag en bijhorende klachten van Pesten
Wat is het, hoe kan het ontstaan en wat zijn de symptomen?
Pesten is herhaaldelijk, opzettelijk gedrag dat iemand kwetst, bedreigt of buitensluit. Het gaat vaak gepaard met machtsongelijkheid, waardoor het slachtoffer zich machteloos voelt. Volgens onderzoek van Olweus (1993), een pionier in pestonderzoek, kan pesten verbaal, fysiek, digitaal (cyberpesten) of relationeel plaatsvinden.
De hersenen van iemand die gepest wordt, reageren alsof er voortdurend gevaar dreigt. Het autonome zenuwstelsel schakelt naar een vecht- of vluchtreactie, soms naar bevriezen. Dit verhoogt stresshormonen zoals cortisol, die bij langdurige blootstelling schadelijk zijn voor gezondheid en welbevinden.
Symptomen zijn divers:
- Emotioneel: angst, somberheid, boosheid.
- Lichamelijk: hoofdpijn, buikpijn, spierspanning, slaapproblemen.
- Sociaal: isolatie, vermijdingsgedrag, teruggetrokkenheid.
Wanneer vormt het een probleem?
Soms zeggen mensen: “Ach, dat hoort erbij” of “het maakt je sterker”. Maar dat is een misvatting. Pesten wordt een ernstig probleem wanneer het je zelfbeeld ondermijnt, je functioneren beperkt en langdurige stress veroorzaakt.
Zonder interventie kan pesten leiden tot depressie, burn-out, PTSS of blijvende sociale angst. Ook kan het je toekomst beĆÆnvloeden: je durft minder snel nieuwe uitdagingen aan te gaan of nieuwe relaties op te bouwen, omdat je onbewust bang bent voor herhaling van afwijzing of vernedering.
Hoe kan een zorgbehandelaar helpen?
Therapie bij pestervaringen richt zich op het verwerken van de pijn, het herstellen van zelfvertrouwen en het versterken van veerkracht.
Enkele bewezen effectieve therapievormen zijn:
-
Cognitieve gedragstherapie (CGT) – helpt negatieve denkpatronen en overtuigingen te doorbreken.
-
EMDR – effectief bij het verwerken van traumatische pestervaringen.
-
Lichaamsgerichte therapie – ondersteunt het ontladen van opgebouwde spanning en herstelt het gevoel van veiligheid in het lichaam.
-
Psychodynamische therapie – onderzoekt diepere patronen en helpt bij het begrijpen van reacties in relaties.
-
Groepstherapie ā-versterkt sociale vaardigheden en het gevoel van verbondenheid.
Veel psychologen, therapeuten en counsellors werken integratief, waarbij ze meerdere methoden combineren. Zo krijg je een traject op maat, gericht op jouw herstel.
Wat zijn de vervelende gevolgen ervan?
De gevolgen van pesten strekken zich vaak ver uit voorbij de periode waarin het plaatsvond. Volgens onderzoek van Takizawa et al. (2014) hebben volwassenen die als kind gepest zijn een groter risico op depressie, angststoornissen, een lager inkomen en slechtere fysieke gezondheid.
Psychologisch kan pesten leiden tot:
- Chronisch laag zelfbeeld
- Wantrouwen in anderen
- Sociale isolatie
- Moeite met intimiteit
Fysiek kan langdurige stress door pesten bijdragen aan hart- en vaatziekten, verminderde weerstand en chronische pijnklachten.
Extra info
De link tussen pesten en hechtingsproblemen
Pestervaringen hebben niet alleen invloed op je zelfbeeld, maar ook op hoe je je hecht aan anderen. Wanneer je jarenlang wordt afgewezen of gekleineerd, kan er diep vanbinnen een overtuiging ontstaan dat je niet veilig bent bij anderen. Dit kan leiden tot vermijdende hechting (je houdt afstand om jezelf te beschermen) of angstige hechting (je klampt je vast uit angst voor afwijzing). Onderzoek van Bowlby (1988) naar hechting toont aan dat negatieve sociale ervaringen in de jeugd zich vaak vertalen in volwassen relaties. Wie gepest is, kan onbewust op zoek gaan naar bevestiging of juist anderen op afstand houden, wat relaties onnodig onder druk zet. Het herkennen van deze patronen en het herstellen van een veilige hechtingsstijl is vaak een belangrijk onderdeel van therapie.
Pesten en latere relatieproblemen
Onverwerkte pestervaringen kunnen een sluimerende invloed hebben op liefdesrelaties, vriendschappen en zelfs werkrelaties. Je neemt immers je verleden mee in nieuwe contacten. Mensen die gepest zijn, hebben soms moeite met vertrouwen, kunnen sneller defensief reageren of voelen zich snel buitengesloten. Dit kan onbedoeld leiden tot conflicten of afstand in relaties. Relatietherapie kan helpen om samen met een partner oude wonden te begrijpen en nieuwe, gezonde communicatie- en hechtingspatronen op te bouwen. Vooral therapievormen zoals Emotionally Focused Therapy (EFT) of Integrative Behavioral Couple Therapy (IBCT) kunnen hierbij effectief zijn, omdat ze focussen op het herstellen van emotionele veiligheid en verbondenheid.
Gerelateerde informatie
Ik wil aangifte doen van een vermissing
Loop Dream oordopjes slapen ā Flexibele siliconen/traagschuimen oordoppen voor slaapcomfort | Heerlijke oordopjes die snurkgeluiden blokkeren | Oordopjes om te slapen | 27 dB (SNR) geluidsdemping
